"ChatGPT'ye sorduk, rakibimizi söyledi bizi söylemedi." Son aylarda en çok duyduğumuz cümle bu. Sinirlendirici tarafı, sebebin görünmemesi: Google'da sıranızı görürsünüz, yapay zekâ cevabında yalnızca yokluğunuzu görürsünüz. Aşağıdaki yedi başlık, sahada karşılaştığımız sebeplerin neredeyse tamamını kapsıyor.
Önce şunu netleştirelim
Yapay zekâ asistanları iki ayrı biçimde cevap üretir. Biri modelin eğitim sırasında öğrendikleri, diğeri soru sorulduğu anda web'de arama yapıp okuduğu kaynaklar. İkincisi sizin etkileyebileceğiniz alandır ve bu yazı onunla ilgilidir. Eğitim verisine girmek ne satın alınabilir ne de kısa vadede yönlendirilebilir.
Bir de şu var: markasız bir soruda geçmemek ile marka adınızla sorulduğunda tanınmamak farklı problemlerdir. İlki rekabet, ikincisi kimlik sorunudur. Aşağıda ikisi de ele alınıyor.
1. Tarayıcı erişimi kapalı
Belirti: Marka adınızla sorulduğunda bile model siteniz hakkında hiçbir şey bilmiyor, başka kaynaklardan derleme yapıyor.
Kontrol: site.com/robots.txt dosyasını açın. GPTBot, OAI-SearchBot, ClaudeBot, PerplexityBot gibi adlar için Disallow: / var mı bakın. Sonra sunucu erişim günlüğünde bu adları arayın; hiç görünmüyorlarsa güvenlik duvarı veya CDN engeli olabilir.
Düzeltme: Kararı bot bazında verin. Arama tarayıcılarını (OAI-SearchBot, PerplexityBot, Google-Extended) açmak, cevaplarda kaynak gösterilmenin ön koşuludur. Eğitim amaçlı toplayan botları ayrı değerlendirebilirsiniz; ikisi aynı karar değil.
2. Sayfa satmayı anlatıyor, soruyu cevaplamıyor
Belirti: Site erişilebilir, sayfalar dizinde, ama cevaplarda hep başkaları alıntılanıyor.
Bu en sık sebep. Hizmet sayfaları genellikle "sektörün öncü firması olarak müşteri odaklı çözümler sunuyoruz" gibi cümlelerle doludur. Bu cümle hiçbir soruyu cevaplamaz. Model ise cevap arar.
Düzeltme: Her önemli sayfanın başına, o sayfanın karşıladığı sorunun cevabını iki üç cümlede veren bir paragraf koyun. Rakam, süre, kapsam ve sınır yazın. "QR menü kaç günde kurulur", "hangi dosya biçimleri destekleniyor", "fiyat neye göre değişiyor" gibi somut soruların cevabı sayfada geçmiyorsa, o sayfa alıntılanacak malzeme taşımıyor demektir.
Aynı mantıkla sayfaya soru-cevap bölümü ekleyin ve bunu makine okuyabilsin diye soru-cevap şeması ile işaretleyin. Sahada taradığımız on rakip sitede bu şemayı bir kez bile görmedik; ucuz ve boş duran bir alan.
3. Firma bilgisi kaynaklar arasında tutarsız
Belirti: Model firmanızı biliyor ama yanlış şehir, eski telefon ya da artık vermediğiniz bir hizmetle anıyor.
Kontrol: Firma adı, adres, telefon ve ana hizmet tanımınızı dört yerde yan yana koyun: kendi siteniz, Google İşletme Profili, sektör dizinleri, sosyal medya profilleri. Farklı yazımlar (kısaltma, "Ltd. Şti." eki, eski adres) tutarsızlık üretir.
Düzeltme: Bir yazımı seçip hepsini ona eşitleyin. Sitede bu bilgiyi kuruluş şemasıyla işaretleyin ve resmî profillerinize bağlayın. Model, birden çok bağımsız kaynakta aynı bilgiyi gördüğünde onu güvenilir kabul eder.
4. İçerik yalnızca tarayıcıda oluşuyor
Belirti: Sayfa insanda güzel görünüyor ama kaynağında metin yok.
Kontrol: Sayfada sağ tık > "Sayfa kaynağını görüntüle" deyin ve önemli bir cümleyi arayın. Bulamıyorsanız içerik JavaScript ile sonradan yükleniyor demektir.
Düzeltme: Ana metin sunucudan hazır gelsin. Google bunu genellikle işler, ama yapay zekâ tarayıcılarının çoğu sayfayı çalıştırmadan yalnız ham HTML'i okur. Ham HTML'de metin yoksa içeriğiniz o sistem için yok hükmündedir.
5. O konu hakkında yazılmış hiçbir metniniz yok
Belirti: Hizmeti veriyorsunuz ama sitede o konuyu anlatan tek bir sayfa yok.
Model, sizin hizmet listenizi değil konuyu anlatan metni arar. Sekiz kelimelik bir madde işareti alıntılanacak içerik değildir.
Düzeltme: Ticari değeri yüksek her hizmet için o hizmeti anlatan ayrı bir sayfa, yanına da konuyu derinleştiren bir rehber yazısı. Kendi ölçümümüzde yapay zekâ gösterimlerinin dörtte biri, sitenin yalnızca yüzde onunu oluşturan rehber yazılarından geliyordu.
6. Marka adı başka bir şeyle karışıyor
Belirti: Marka adınızla sorduğunuzda model bambaşka bir firmadan, üründen ya da kelimenin sözlük anlamından bahsediyor.
Düzeltme: Marka adını tek başına değil, ayırt edici bir nitelemeyle birlikte kullanın: yalnız "Nefa" değil "Nefa gayrimenkul projesi". Sitede, profillerde ve basında bu ikili birlikte geçsin. Ayrıca kuruluş şemasında markayı sektörü ve konumuyla tanımlayın. Ayırt edicilik, zamanla tekrar üzerinden kurulur.
7. Site yeni
Belirti: Her şey doğru yapılmış, yine de görünürlük yok.
Bazen cevap sabırdır. Yeni bir alan adının hem dizine tam oturması hem de başka kaynaklarda anılmaya başlaması aylar alır. Bu süreyi kısaltmanın tek meşru yolu, başka güvenilir sitelerde gerçekten anılmaktır: sektör yayınları, dernek listeleri, müşteri vaka çalışmaları, ortak duyurular.
Burada dürüst olalım: bu yedi maddenin altısı teknik ve içerikle çözülür, yedincisi zamanla. Kimse ikinci haftada sonuç vaat etmemeli.
Hangi sırayla ele alınmalı
| Sıra | İş | Süre | Ön koşul mu? |
|---|---|---|---|
| 1 | Tarayıcı erişimini açmak ve günlükten doğrulamak | Yarım gün | Evet |
| 2 | Ham HTML'de metnin bulunduğunu doğrulamak | Değişken | Evet |
| 3 | Firma bilgisini dört kaynakta eşitlemek | 1 gün | Hayır |
| 4 | Sayfa başlarına doğrudan cevap paragrafı | Sayfa başı 15 dk | Hayır |
| 5 | Soru-cevap bölümü ve şeması | 1 gün | Hayır |
| 6 | Eksik konularda rehber içerik | Sürekli | Hayır |
İlk iki madde ön koşuldur: onlar eksikken diğerlerine harcanan emek karşılıksız kalır.
Sık sorulan sorular
ChatGPT'de çıkmak için para ödenebilir mi?
Hayır. Cevap içindeki kaynak gösterimi satın alınabilen bir yer değil. Reklam ürünleri ayrı yüzeylerde çalışır ve kaynak listesiyle karıştırılmamalıdır.
Düzeltmelerden sonra ne kadar sürede sonuç görürüz?
Erişim ve teknik düzeltmeler birkaç hafta içinde etkisini gösterebilir. İçerik ve marka tanınırlığına bağlı olanlar üç ile altı ay arasında olgunlaşır. Arada model güncellemesi olursa ölçüm başa döner.
Rakibimiz sürekli geçiyor, sebebi ne olabilir?
Çoğu durumda o konuda yazılmış daha ayrıntılı ve soruyu doğrudan cevaplayan bir sayfaları vardır; bazen de başka sitelerde daha çok anılırlar. Cevaptaki kaynak bağlantısına bakıp o sayfayı kendi sayfanızla karşılaştırmak en hızlı teşhistir.
Sitemi kapatırsam yapay zekâ beni hiç kullanamaz mı?
Kendi sitenizden alıntı yapamaz, ama sizden bahseden başka kaynaklardan derleme yapmaya devam eder. Kapatmak, hakkınızdaki bilginin kontrolünü başkalarına bırakmak anlamına gelir.
Tek bir sayfayı düzeltmek yeter mi?
Yetmez. Modeller bir sayfaya değil, konu hakkında sitede biriken tutarlı bilgiye bakar. Tek sayfa, ancak o soru çok dar bir soruysa işe yarar.
Bu yedi başlığın hangisinde olduğunuzu bulmak bir günlük iştir; düzeltmesi çoğu zaman sanılandan kısa sürer. Yapay zekâ görünürlüğü çalışmamız tam olarak bu teşhisle başlar.